Projekte

Paulet-skrywershuis

Ons is dankbaar teenoor mev. Phoebé Gerwel wat prof. Jakes Gerwel se geliefde historiese huis in Pauletstraat langs die Bosberge in die skilderagtige Somerset-Oos – sowat 200 km noord van Port Elizabeth in die Oos-Kaap – aan die Stigting geskenk het. Hierdie vriendelike huis met sy sjarmante ouwêreldsheid, ruim kamers, houtvloere en lowergroen tuin bied die ideale geleentheid vir skrywers om in ’n inspirerende omgewing aan hul manuskripte te werk. Met die Paulet-huis se deure wawyd oop vir skrywers, wil die Jakes Gerwel Stigting voldoen aan sy missie om veral opkomende woordkunstenaars te onderskraag in hul skryfproses.

 

Klik hier vir nog foto’s.

Mentorskapprogram vir opkomende skrywers

Hierdie program wat ons aanpak in vennootskap met NB-Uitgewers (met drukname Tafelberg, Human & Rousseau, Kwela, Queillerie, Lux Verbi en Pharos), bied aan opkomende skrywers die geleentheid om hulle manuskripte te ontwikkel en publiseerbaar te kry. Ons fokus op skrywers wat nog nooit voorheen gepubliseer het nie en wat ’n storie het om te vertel maar nie presies weet hoe om dit neer te pen nie. Dit is verder gemik op skrywers wat nie die inskrywingsfooie van skryfskole kan bekostig nie. Die Jakes Gerwel Stigting en NB-Uitgewers stap die pad saam met dié skrywers om daardie vars stories wat nog nie voorheen gehoor is of wat nog nie genoegsaam in die Suid-Afrikaanse letterkunde oopgeskryf is nie, te laat hoor. Daarom betrek ons bekwame en ervare mentors wat in beide groepsverband en individueel met die opkomende skrywers aan hulle manuskripte sal skaaf. Die skrywers wat deelneem aan die program sal vir met tye saam met die mentors op Somerset-Oos in die Stigting se skrywershuis gaan werk en verder deur die jaar per e-pos kommunikeer. Ons fokus op beide fiksie en nie-fiksie in Afrikaans en Engels.

Yoh!-projek

Die Jakes Gerwel Stigting het in 2018 afgeskop met die Yoh!-projek by die Grassy Park Hoërskool op die Kaapse Vlakte – waar beide mev. Phoebé en prof. Jakes Gerwel diep spore getrap het. Yoh! word gefasiliteer deur dr. Thérèse Hulme, ’n ervare narratiewe terapeut en aanbieder van verskeie kreatiewe skryfprojekte met jongmense in die Wes-Kaap.

Yoh! is tegelyk ’n kreatiewe skryfprojek en ’n mentorskapprojek met hul onderwysers.

Thérèse sê: “Oor die jare het ek agtergekom dat daar ryk bronne van eie ervaring, taal en wysheid in jongmense se lewens is. Hierdie bronne wag om ontgin te word. Dit gaan ook oor my eie reaksies op die traumas wat die lewens van soveel Kaapse jongmense raak. Die projek hoop daarom om ʼn plek te word waar woede, miskenning, ontheemding, magteloosheid en verdriet gehoor en erken kan word. Terselfdertyd begin jongmense vir hulself sigbaar maak waaraan hulle waarde heg, soos respekvolle menseverhoudings, sosiale geregtigheid, deernis met dié wat swaarkry en om skoonheid te vind in die alledaagse.”

Dieper nog as die ontginning van taal gaan die projek daaroor om ’n vertrouensverhouding met jongmense te bou waarin hulle kan begin glo dat hulle iets van waarde het om te sê en dat daar iemand is wat dit wil hoor. Dit gaan oor geloof in jongmense se ervarings en om te leer luister.

Thérèse se ervaring is dat, wanneer onderwysers hierdie narratiewe benadering volg, hulle talent ontdek wat hulle verbaas en insigte en taal wat hulle ontroer – soms van jongmense van wie hulle dit die minste verwag. Yoh! is uiteindelik ’n projek van wedersydse ontdekking en opbou – en om uitdrukking in die digkuns en verskeie vorme daarvan te vind.

Sommige 2018 Yoh! digters praat oor die betekenis van die projek vir hulle lewens:

Shawaal Swartz
Foto: Thérèse Hulme

“Yoh! brought out qualities in me, like writing skills. It inspired me to inspire other people with my own work.”

– Shawaal Swartz

Georgia Abrahams
Foto: Thérèse Hulme

“It’s about expressing myself, especially talking about difficult situations.”

– Georgia Abrahams

Connor Sives

“It’s a way to express yourself. I remember the day Mrs Thérèse and I talked for the first time. That moment I blinked, it started … words that came out of my mouth. I thought: maybe I have a talent. Maybe. I will see what happens. Phenomenal stuff has happened: going to a concert, expressing the outer self, expressing the inner self, showing people what you are all about.”

– Connor Sives

Daniel November

“Being part of the Yoh! group has allowed me to grow in my knowledge of poem-writing and has boosted my self-confidence in public speaking and spreading the message of my poetry to a crowd. The group has been very supportive in listening to my poems and criticising it positively to help me make better ones.”

– Daniel November

Courtneigh Johnston
Foto: Thérèse Hulme

“When I heard of Yoh for the first time I was thinking: I can’t write poetry! And then I came and I listened and thought everyone else is amazing. I can’t do it. But then I started writing. I realised this is MY poetry. No one else can write like I do. I started writing about ordinary things: beetroot, rain or school. At the Jakes Gerwel Celebration in Woodstock, I read the poem I wrote for my grandfather who is suffering from dementia. People told me how much it resonated with them. They told me how much feeling I had put into my poem. It felt good… I don’t compare myself as much to other poets any more.”

– Courtneigh Johnston

Leila Abrahams
Foto: Thérèse Hulme

“The group gave me a new opening for my feelings, and a perspective on myself that I didn’t know was there.”

– Leila Abrahams

Jakes Gerwel-huldeblyksviering

Met die jaarlikse huldeblyksviering wil ons stigting die ryke nalatenskap van prof Jakes Gerwel vier deur innoverende denke, vrye gesprek, besinning en waardering van die kunste aan te moedig. Kyk hier na die foto’s van die vieringe in 2018. Hou verder die webblad dop vir besonderhede oor die reëlings vir die 2019-program.

Suidoosterfees

Die Jakes Gerwel Stigting het vanjaar oudergewoonte die gespreksreeks en boekpraatjies by die Suidoosterfees in Kaapstad aangebied. Brandende kwessies is openhartig bespreek – byvoorbeeld, die soomloosheid van die kunste, identiteit in post-apartheid Suid-Afrika, die inklusiwiteit van Afrikaans en die stigma wat daar nog vir vele jongmense aan Afrikaans kleef.

Die legendariese Pieter-Dirk Uys het met Amanda Botha gesels oor sy merkwaardige Memoires (verkorte titel) as deel van die boekeprogram. Chase Rhys, Charles Abrahams en Sylvia Walker het gesels oor die uitbeelding van die Kaapse Vlakte in hulle skryfwerk, terwyl Fatima en Gadija Sydow oor hulle boek Kaap, kerrie en koesisters gesels het.

Amanda Botha en Pieter-Dirk Uys
Haji Mohamed Dawjee en Wilhelm Verwoerd
Fatima en Gadija Sydow en Anel Potgieter
Heindrich Wyngaard, Chase Rhys, Sylvia Walker en Charles Abrahams
Mercy Kannemeyer, Cintaine Schutte, Basil Appollis, Saartjie Botha en Kabous Meiring

Boeke in die hande van kinders

Die Jakes Gerwel Stigting deel Book Dash se groot droom om boeke aan alle Suid-Afrikaanse kinders te gee wie se ouers en skole dit nie kan bekostig nie. Ons het in 2018 meer as 3 000 boeke aan 1 000 leerders van Graad 0 tot 3 in van die armkansigste en geïsoleerdste gemeenskappe in Somerset-Oos geskenk. Die Stigting het boeke gegee aan die klaskamers wat ons besoek het, sodat die onderwysers en kinders elke dag die wonder van stories kan herontdek. Baie van hierdie leerders besit nie skooltasse nie, en daarom skenk ons ook boeksakke aan elke kind. Hierdie sakke word gemaak deur vroue wat voorheen werkloos was.

Book Dash skep elke jaar nuwe boeke deur illustreerders, skrywers en ontwerpers vir een dag bymekaar te kry. Hierdie boeke vertel stories uit eie bodem en is beskikbaar in verskeie tale. Ons skenk boeke in Afrikaans, Engels en Xhosa. Ons stigting wil graag soveel as moontlik leerders bereik en weet dat geen skrywer kan bestaan sonder lesers nie. In 2019 reik ons uit na selfs meer skole in Somerset-Oos en nooi almal uit om produkte te skenk wat ons in die boeksakke aan die kinders kan oorhandig.

Lees hier meer oor Book Dash.

Jakes Gerwel Stigting en PEN Afrikaans skrywersresidensie

Tyd om onverpoosd te skryf – dis die versugting van menige skrywer. Die oorgrote meerderheid skrywers kan nie wegkom van hulle dagtake nie en vind nie genoeg tyd om produktief te sit en skryf nie. Sodoende bly boeke idees en waardevolle talent word nie ten volle benut nie.

Die Jakes Gerwel Stigting en PEN Afrikaans is daarom opgewonde om vanjaar ’n skrywersresidensie te loods wat aan Afrikaanse skrywers die kans gee om vir ’n maand in Paulet-huis tuis te gaan om aan ’n skryfprojek te werk.

Die Jakes Gerwel Stigting en Die Dagbreek Trust dek die kostes van die skrywers se verblyf vanaf 8 Julie tot 5 Augustus 2019 – dit sluit kostes in ten opsigte van Internet, skoonmaakdienste, etes, retoerkaartjies na Port Elizabeth en vervoer van en na die lughawe.

Die fokus van die residensieprogram is veral op skrywers wat nuwe stories na die Afrikaanse letterkunde bring en wat leefwêrelde oopskryf wat nog nie voldoende in die literatuur gehoor is nie. Hiermee wil die Stigting graag Jakes Gerwel se liefde vir en bevordering van Afrikaans vier.

Die skrywers wat deur ’n ope aansoekproses gekies is vir die residensie gedurende 2019 is: Jeremy Vearey, Kirby van der Merwe, Ronelda S. Kamfer, Nathan Trantaal, Lynthia Julius en Ryan Pedro.

Jong Sterre-projek bied uitsonderlike geleentheid vir jong dramaturge

Die ontwikkeling en bevordering van jong talent is die erns van beide die Jakes Gerwel Stigting en die Suidoosterfees. Dit is om hierdie rede dat dié twee organisasies vanjaar hande neem om deur die fees se bestaande Jong Sterre-projek die kans aan opkomende dramaturge te bied om onder mentorskap aan hul skryfwerk te skaaf.

Amy Jephta

Amy Jephta, gerekende dramaturg wat onder meer vir die bekroonde toneelstuk Kristalvlakte bekend is, sal as die mentor optree. Die reis- en verblyfkostes van die jong skrywers sal deur die Jakes Gerwel Stigting gedek word en die Suidoosterfees sal die geleentheid bied dat die werke na afloop van die mentortydperk op die planke gebring kan word.

Met hierdie projek word die passie van Jakes Gerwel voortgesit deur onderskraging en mentorskap te bied aan talentvolle individue wat andersins nie die geleentheid daartoe sou gehad het nie.

Vlaamse skrywers uitgenooi na Paulet-huis

Jakes Gerwel het destyds sy doktorsgraad in literatuur en filosofie aan die Vrije Universiteit Brussel in België voltooi. Dit is in hierdie konteks dat die Jakes Gerwel Stigting hande neem met die Vlaamse Regering se Verteenwoordiging in Suid-Afrika en Passa Porta, ’n internasionale skrywershuis in Brussel. Ons nooi met hierdie projek Vlaamse skrywers uit om aansoek te doen om vir ’n tydperk van drie weke in Suid-Afrika, in Paulet-huis, te kom skryf. Meer nog: ons nooi ook Suid-Afrikaanse skrywers uit om saam met die Vlaamse skrywer vir die tydperk in Somerset-Oos deur te bring. Sodoende wil ons graag kruisbestuiwing tussen skrywers van verskillende agtergronde teweeg bring en die letterkunde – hier en elders – verruim.