Projekte

Die Jakes Gerwel Stigting bied ’n verskeidenheid projekte en programme in 2022 aan. Die residensie-programme word in ons skrywershuis, Paulet Huis, op Somerset-Oos in die Oos-Kaap aangebied.

Klik hier om meer te lees oor Paulet Huis.

Vir elke projek is daar ’n afsonderlike aansoekproses. Indien ons ’n aansoek goedkeur, sal die volgende onkostes van die kandidaat gedek word:

  • reiskostes na en van Somerset-Oos
  • verblyf, insluitend drie maaltye per dag, in Paulet Huis
  • die fooie van die bekwame mentors wat betrokke is by die betrokke program.

Let daarop dat geen kandidaat vir meer as een program per jaar aanvaar sal word nie.

Om aansoek te doen vir ’n program, of om betrokke te raak by ’n projek, soos hieronder gelys, kontak asseblief vir Theo Kemp by theo@jgf.org.za.


Jakes Gerwel Argief

André Landman

Klik hier om toegang te kry tot die Jakes Gerwel-argief wat deur die Nelson Mandela Stigting gehuisves word. Dié argief, wat essays, toesprake, foto’s en ander dokumente oor of deur Professor Jakes Gerwel insluit, maak ’n waardevolle bydrae tot ons letterkundige, politiese en historiese landskappe en bevat belangrike bronne vir navorsers. Die bedrewe en gerespekteerde argivaris André Landman is aan die stuur van hierdie projek en sal die argief voortdurend aanvul en in stand hou.


Boeke in die hande van kinders

Die Jakes Gerwel Stigting deel Book Dash se groot droom om boeke te skenk aan kinders wat andersins nie toegang tot storieboeke sou hê nie. Ons het in 2018 by hierdie projek betrokke geraak met ’n skenking van 3 000 boeke aan 1 000 grondslagfase-leerders van baie geïsoleerdste gemeenskappe in Somerset-Oos. Hierdie projek het aangehou groei en ons betrek vanaf 2020 nie net laerskole in Somerset-Oos nie, maar dwarsoor die hele Bloukraanvoëlroete Munisipaliteit – insluitende Pearston, Cookhouse en Kommadagga. Ons skenk nou ongeveer 10 000 boeke en 3 000 boeksakke aan 3 000 leerders elke jaar.

Book Dash bring elke jaar illustreerders, skrywers en ontwerpers bymekaar vir ’n dag bymekaar en die resultaat van die spanpoging is nuwe boeke. Hierdie boeke vertel stories uit eie bodem en is beskikbaar in Afrikaans, Engels en isiXhosa. Die storieverteller Nompumelelo Sokoyi lees die stories vir die leerders voor op so ’n manier dat dit vir hulle kreatief ontsluit word.

Omdat baie van die teikenleerders van hierdie projek nie boeksakke nie besit nie, skenk ons aan elkeen ’n boeksak. Hierdie sakke word gemaak deur vroue wat voorheen werkloos was en wat nou deel is van die Bags4Good-projek in Elsiesrivier op die Kaapse Vlakte.

Hierdie projek is in 2021 verder uitgebrei deurdat ons ’n poppekasproduksie wat gebaseer is op Mamma Bok se Huis na die skole geneem het. In 2022 hou ons weer die kinders vasgenael met ’n nuwe poppekasproduksie geskep deur die teatermakers, Andrico Goosen en Xolisa Ngubelanga. Beide hierdie jong dramaturge was deel van ons NATi Jong Sterre-opleidingsprojek in 2020. Die poppekasproduksie word ontwikkel in samewerking met die Suidoosterfees.


Jakes Gerwel-huldeblyksviering

Met die jaarlikse huldeblyksviering wil ons wyle prof Jakes Gerwel onthou en voortbou op sy ryk nalatenskap aan ons. Deur hierdie geleentheid wil ons innoverende denke, openhartige gesprekdeelname asook besinning oor en waardering vir die kunste aanmoedig in ons gemeenskappe.

Klik hier om die virtuele Jakes Gerwel-huldeblyksviering van 2021 te sien.

Die Jakes Gerwel Stigting en die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) beplan ’n besonderse gesamentlike geleentheid vir die 10de herdenking van prof Gerwel se afsterwe. Meer inligting sal op ons webwerf en sosiale media aangekondig word nader aan die geleentheid.


Kommadagga-slypskool vir Kort Prosa

Rachelle Greef
📷 Bernard Jordaan

Niq Mhlongo
📷 Alet Pretorius

Die Jakes Gerwel Stigting bied  – in vennootskap met Huisgenoot en LitNET – vanjaar ’n mentorskapprogram vir belowende Afrikaanse en Engelse skrywers aan. Dit is die eerste keer dat Huisgenoot aan boord is van hierdie opwindende projek, wat vanjaar spesifiek gefokus is op skrywers wat hul kortverhale in dié gewilde familietydskrif gepubliseer wil sien.

Die Kommadagga-slypskool is gemik op skrywers wat hulle met die kortkuns besig hou en is in lyn met ons strewe om nuwe skrywers aan te moedig. Die naam van die slypskool verwys na die omgewing waar Jakes Gerwel grootgeword het.  Die bekende skrywers Rachelle Greeff en Niq Mhlongo is die mentors.

Belangstellendes wat op kortverhale, rubrieke, tydskrifstories, artikels of meningstukke fokus en nog nie voorheen ’n boek gepubliseer het nie, is welkom om aansoek te doen vir hierdie residensieprogram te Paulet Huis.

Sluitingsdatum vir aansoeke: 10 Junie 2022

Aankondiging: 2 September 2022

Residensie: 10 – 31 Oktober 2022


Mentorskap vir jong liriekskrywers

Frazer Barry

Zolani Mahola

Die Jakes Gerwel Stigting en die Suidoosterfees bied ’n mentorskapprogram aan vir liriekskrywers en sangers wat oorspronklike treffers in Afrikaans, Engels of isiXhosa skep. Met hierdie program word daar spesifiek gesoek na jong kunstenaars wat kan baat by die ervaring en leiding van ’n mentor om sodoende vars en treffende lirieke en liedjies te lewer. Na afloop van die program sal die deelnemers optree by die Suidoosterfees in Kaapstad om hulle talente ten toon te stel. Frazer Barry en Zolani Mahola is die mentors.

Sluitingsdatum vir aansoeke: 15 Julie 2022

Aankondiging: 12 Augustus 2022

Residensie: 12 – 26 September 2022


Mentorskapprogram vir Opkomende Skrywers
van Fiksie en Nie-fiksie

Hierdie program wat ons aanpak in vennootskap met NB-Uitgewers (met drukname Tafelberg, Human & Rousseau, Kwela, Queillerie, Lux Verbi en Pharos), gee ondersteuning aan opkomende skrywers tydens die proses om hulle manuskripte te ontwikkel en publiseerbaar te kry. Ons fokus op skrywers wat nog nooit voorheen gepubliseer het nie en wat nie presies weet hoe om hulle storie neer te pen of hulle idees uit te druk nie. Dit is verder ook gemik op skrywers wat nie die inskrywingsfooie van skryfskole kan bybring nie.

Bekwame en ervare mentors gee leiding aan die skrywers deur middel van intensiewe groepsessies asook deur individuele, een-tot-een mentorskap. Die skrywers en mentors werk gedurende geskeduleerde periodes saam in Paulet Huis op Somerset-Oos en die mentorskap word gedurend die res van die jaar per e-pos voortgesit. Ons fokus op beide fiksie en niefiksie in Afrikaans en Engels.

Meer oor die skrywers van 2022:

Allen Grootboom

Allen Grootboom het in Middelburg en Graaff-Reinet in die Oos-Kaap grootgeword en werk tans as ’n psigiater in George. Sy belowende manuskrip Die vuur huil speel af in die 1960’s en vertel die storie van Jakob Koetaan van Gqeberha (voorheen Port Elizabeth) en van sy familie wat hulle plaas gedurende die apartheidsjare verloor het.

Hans Kisting

Hans Kisting is in die Keetmanshoopdistrik gebore en het in Rehoboth gematrikuleer. Hy het aan die Dower Kollege in Uitenhage studeer en was vir twee-en-dertig jaar ’n onderwyser voordat hy in 2004 afgetree het. Hy woon in Wellington in die Wes-Kaap. Hy sal sy memoires skryf wat ’n blik gee op die Suidwes-Afrika van die 1950’s en wat ook beide sy Nama en Europese herkoms ondersoek.

Juliette Manitshana-Mnqeta

Juliette Manitshana-Mnqeta het gematrikuleer aan Westerford Hoërskool in 2005. Sy is tans gebaseer in Plettenbergbaai en vryskut by die Arbeidhof as ’n transkribeerder en isiXhosa-vertaler. Die misdaadroman waaraan sy werk, het die werkstitel If The Dead Could Talk.

Nixon Mateulah

Nixon Mateulah is in Lilongwe in Malawi gebore en het hom in 1996 in Suid-Afrika gevestig. Running Home is ’n fiktiewe verhaal wat gebaseer is op sy ervarings toe hy van Malawi in Suid-Afrika aangekom het gedurende die vroeë jare van die Suid-Afrikaanse demokrasie. Hy het ’n aantal kortverhale en gedigte gepubliseer in verskeie gedrukte en aanlyn publikasies.


NATi Jong Sterre Projek vir Opkomende Dramaturge

NATi, die Jakes Gerwel Stigting, Suidoosterfees en Kunstekaap belê in die ontwikkeling van ontluikende dramaturge se talente met hierdie gedeelde projek. Na ’n intensiewe toneelskryfprogram by Paulet Huis, sal die jong dramaturge se werk verder ontwikkel word om by die Suidoosterfees van 2023 te debuteer. Waar die Stigting al die kostes dek van die dramaturge se residensie by Paulet Huis, dra die Suidoosterfees, met die ondersteuning van NATi, die produksiefooie om die teaterstukke op die planke te bring. Opsy beurt, onderskraag Kunstekaap die teatermakers met repetisielokale, kostuums en tegniese hulp. Die dramaturge sal ook die geleentheid kry om uittreksels uit hul stukke by die teksmark van die aanbieder van die KKNK, Kunste Onbeperk, op die planke te bring. Die teksmark sal plaasvind by die Baxter-teater in Kaapstad. Lee-Ann van Rooi is die mentor vanjaar.

Ons is trots op die volgende opkomende dramaturge wat gekies is om in 2022 deel te neem aan die projek:

Curtley Pitt

Curtley Pitt het opleiding as akteur by CityVarsity in Kaapstad ontvang. Hy het in verskeie teaterproduksies gespeel, en TV-rolle vertolk in reekse soos Arendsvlei en Discovery se misdaadreeks, Investigation. Hy werk as stemkunstenaar vir oorklankingsproduksies en tree gereeld as seremoniemeester by korporatiewe geleenthede op. Curtley is ook opgelei in fisieke teater en choreografie, en hy is ’n ontluikende dramaturg wat in Afrikaans skryf.

Moniq Gouws

Moniq Gouws het in 2019 ’n BA in Taal en Kultuur aan Universiteit Stellenbosch verwerf, en is tans ’n honneursstudent in Drama en Teaterstudies, met kreatiewe skryf as spesialiteit. Sy is ook die houer van ’n Musikale Teater-sertifikaat en het in 2022 deelgeneem aan Humboldt-Universiteit in Berlyn se somerskoolprogram. As jong dramaturg en regisseur het haar tekste toekennings vir beste komedie en beste musiekblyspel by Stellenbosch Universiteit se Toneelfees verower.

Roland du Preez

Roland du Preez is ’n 26-jarige queer teatermaker van Kaapstad wat ’n honneursgraad in Teater en Opvoering aan die Universiteit van Kaapstad behaal het. In die Moederstad het hy aan teaterproduksies saam met Philip Rademeyer, Mannie Manim en Lee-Ann van Rooi gewerk. Roland het ’n voorliefde vir wispelturige, grillerige teater en hy skep graag kultureel ontwrigtende dialoog in sy stukke.

Tiffany Saterdaght

Tiffany Saterdaght is ’n digter, dramaturg, regisseur en radio-omroeper. Sy beywer haar om ’n eerlike stem aan benadeelde gemeenskappe te gee, en is betrokke by organisasies soos Awehness Creative Community en Klein Karoo Connect. By die KKNK se Karoo kaarte-projek, wat by die 2022-Kannatoekennings met ’n Herrie vir baanbrekende werk beloon is, was Tiffany betrokke as navorser, fasiliteerder, dramaturg en regisseur. Karoo kaarte se toneelstuk, Op hierdie dag, het sewe Kanna-benoemings ontvang.

Zack Mtombeni

Zack Mtombeni het aan die Performing Arts Lifestyle Institute (PALI) gestudeer, waar hy as student ’n rol in Binnelanders losgeslaan het. Hy het ook verskyn die rolprente Vaselientjie, Jou Romeo en Ring of Lies. In 2017 het Zack The Third Law Productions saam met Kaz McFadden en Lara Lourens in die lewe geroep, en in 2022 het dié maatskappy ses films vir kykNET vervaardig. Zack het ’n hoofrol in Nagval op Donkerdraai gespeel.

 


Onverstoorde skryftyd vir PEN-lede

Die doel van hierdie program is om aan skrywers – opkomend of gevestig – die geleentheid te bied om vir ’n maand lank slegs op hul manuskripte te fokus. Daar is geen mentor betrokke nie en die skrywers werk dus teen hulle eie pas. Hierdie projek word aangebied in samewerking met PEN Afrikaans, PEN SA en PEN Nederlands.

Meer oor die skrywers van 2022:

Elodi Troskie

Elodi Troskie is ’n 24-jarige skrywer en die inhoudsredakteur van die onafhanklike Afrikaanse webjoernaal Klyntji.com. Sy het grootgeword aan die Weskus, in die Sederberge en ook in die Witzenbergstreek. Sy woon op die oomblik in Kaapstad. Sy is besig met haar honneursgraad in Engels en fokus op ekokritiek. Haar werk as inhoudsredakteur sluit kopieskryf, redigeer- en vertaalwerk in. In beide haar akademiese en redaksionele doelstelling is daar ’n verwerping van ’n dualisme tussen natuur en kultuur. Van haar gedigte het in Nuwe Stemme 6 verskyn.

Emma Crebolder

Emma Crebolder is afkomstig van Limburg in Nederland. Sy beskryf haarself as ’n digter en Afrikanis. Sy het Duits aan die Universiteit van Utrecht studeer en haar meesterstudie aan die Universiteit van Keulen het gehandel oor die oorgang van orale na geskrewe literatuur met fokus op een van die romans van Aniceti Kitereza van Tanzanië. Sy het ’n hele paar jaar die taal Swahili onderrig. Haar digbundel Zerftaal (1995) het voortgevloei uit die tyd van die 1994-verkiesing in Suid-Afrika wat sy kon meemaak danksy die Nederlandse Fonds vir Letterkunde. Onder haar digwerk tel ook die vierluik Vergeten (2010), Vallen (2012), Verzoenen (2014) en Opsnuiven (2018). Sy is in 1993 as die eerste stadsdigter in die Nederlandse taalgebied aangestel deur die stad Venlo.

Loit Sôls

Loit Sôls is ’n veelsydige visuele kunstenaar, musikant en digter. Hy is die skrywer van die digbundels My straat en anne praat-poems (1998) en Die Faraway Klanke vanne Hadeda (2006) asook, onder andere, die album Serious Kak-praat (2004). Hy het musiekoptredes in verskeie lande buiten Suid-Afrika op sy kerfstok, byvoorbeeld, Nederland, Engeland, Indonesië en Botswana. Van sy gedigte is in ’n aantal bloemlesings opgeneem en ook in ander tale vertaal. Hy is genooi om in 1999 in Nederland aan die Winternachten-poësiefees deel te neem en in 2001 aan die Jakarta International Poetry Reading in Indonesië. In 2021 behaal hy ’n MA in Kreatiewe Skryfkuns aan Rhodes Universiteit.

 

Mia Arderne

Mia Arderne is in Kaapstad gebaseer en is artikelskrywer vir, byvoorbeeld, die Mail & Guardian, New Frame, Africa is a Country en VISI-tydskrif. Haar debuutroman Mermaid Fillet (2020) was op die lang lys vir die Times-CNA Literêre Toekennings. Haar essay 1 000 Nights in Silence oor liefde en depressie is opgeneem in die bloemlesing Touch: Sex, Sexuality and Sensuality wat in 2021 deur Kwela gepubliseer is. Vanjaar is van haar kinderkortverhale vir klaskamergebruik deur Penguin Random House gepubliseer in Die Skool vir Rampspoedige Talente en Ander Gelukkige Stories en The Vegan Vampire and Other Fantastic Fiction.

Mphuthumi Ntabeni

Mphuthumi Ntabeni is ’n Suid-Afrikaanse skrywer wat in Kaapstad woon. Sy debuutroman The Broken River Tent het die debuutromanprys van die Universiteit van Johannesburg in 2019 gewen. Hy het saam met die dramadepartement van Rhodes Universiteit gewerk aan twee stukke wat hy geskryf vir die Suid-Afrikaanse Nasionale Kunstefees wat oor Maqoma en sy half-broer Sandile, beide Xhosa-kapteins, handel. He het ’n intense belangstelling in die Suid-Afrikaanse grensgeskiedenis en die oorloë van grondonteiening. Sy nuutste roman The Wanderers is in 2021 gepubliseer.

Naomi Meyer

Naomi Meyer, deesdae senior inhoudsbestuurder van LitNet, is ’n niepraktiserende prokureur. Ná haar regstudies en klerkskap in Bloemfontein voltooi sy haar meestersgraad cum laude aan die Universiteit van Kaapstad in die Departement Afrikaans en Neerlandistiek. Sy was in 2000 en 2001 voltyds betrokke by LitNet. Tussen 2002 en 2011 het sy in Ierland gewoon, waar sy by ’n regsuitgewer betrokke was, regsassistentswerk vir ’n prokureur gedoen het en viool by ’n musiekskool gegee het. Haar jeugroman Ruik jy die filmster het in September 2006 by Tafelberg verskyn en haar roman Web in 2017 by Queillerie.

Jakes Gerwel Gesprekke by die Suidoosterfees

Jakes Gerwel het ’n instrumentele rol gespeel in die totstandkoming van die Suidoosterfees in Kaapstad. Dit is om hierdie rede dat die Stigting ’n trotse vennoot is van hierdie fees wat in alle opsigte soomloosheid in die Suid-Afrikaanse gemeenskap nastreef. Die Jakes Gerwel Stigting bied jaarliks tydens die fees ’n reeks boekgesprekke aan en lesers kan hul gunstelingskrywers ontmoet en met hulle gesels.

Klik hier vir feesprogram van die 2022 Suidoosterfees.


Dialoogprogram vir skrywers van die Lae Lande en Suid-Afrika

Jakes Gerwel het sy doktorsgraad in literatuur en filosofie aan die Vrije Universiteit Brussel in België voltooi. Dit is in hierdie konteks dat die Jakes Gerwel Stigting hande neem met Passa Porta, ’n internasionale literatuurhuis in Brussel om skrywers in ’n dialoogprogram byeen te bring. Twee Vlaamse skrywers word jaarlik gekies om ’n residensie by Paulet Huis met twee Suid-Afrikaanse skrywers te deel. Sodoende wil ons graag kruisbestuiwing tussen die skryfkuns van skrywers komende van verskillende agtergronde teweeg bring en die letterkunde – hier en elders – verruim.

Die twee Vlaamse skrywers wat vanjaar aan hierdie program deelneem sluit in Yousra Benfquih en Fleur Pierets. Meer inligting oor hulle:

Yousra Benfquih

Benewens haar opleiding as regskundige in internasionale menseregt, is Yousra Benfquih ook ’n outeur, rubriekskrywer, digter en kunstenaar. Sy het die Naft voor Woord TXT-on-stage-kompetisie in 2017 gewen. Haar rubrieke verskyn gereeld in, byvoorbeeld, De Standaard, De Morgen, VRT NWS, rekto:verso, SamPol en Knack terwyl die klankopname van haar brief aan De Held van de Week elke maand op die Vlaamse Radio 1 gehoor kan word. Haar poësie, waarin sy poog om ’n balans te vind tussen humor en erns, ongemak en ontroering, het reeds op vele platforms verskyn.

Fleur Pierets

Fleur Pierets is ’n bekroonde Belgiese kunstenaar en skrywer sowel as ’n LGBTQ+ aktivis. Sy kombineer verskillende media soos fotografie en die uitvoerende kunste met haar skryfkuns. Toe sy in 2019 die Çavaria Lifetime Achievement-toekenning wen, is sy beskryf as ’n “bewussynsrevolusionêr”. Fleur se boek Julian, waarin sy skryf oor die verlies van haar vrou en oor hulle werk saam, het in 2019 verskyn. Sy volg dit op met ’n kinderboek, Love Around the World. Fleur hou lesings oor die wêreld heen.


Praat jy! Skryf jy!

Die Jakes Gerwel Stigting het oor die jare heen belê in die kreatiewe ontwikkeling van leerders van Grassy Park waar prof Gerwel eens ’n onderwyser was. Met hierdie projek, genaamd Yoh!, kon ons met groot vreugde waarneem hoe jongmense deur verskillende vorme van die digkuns hulle stemme vind.

Ons wil die net wyer span in 2022 om onderwysers van ander skole te help om ’n skryfkultuur in die klaskamer te bevorder. Ons skoei hierdie projek graag op ons fasiliteerder, dr Thérèse Hulme, se boek, Praat jy! Idees vir die skep van ’n kreatiewe skryfkultuur in die klaskamer, wat in die vooruitsig is. Saam met LAPA-uitgewers sien ons uit daarna om hierdie onderwysersgids bekend te stel en met ons werksessies ook op hierdie wyse ’n impak te hê op die Oos-Kaapse samelewing.